27 Ağustos’ta, tutuklu bulunduğu Hollanda’nın Lahey kentindeki cezaevinde ölen savaş suçlusu Ratko Mladiç’in Sırbistan’da düzenlenen cenaze törenine binlerce kişi katıldı.
Mladic, Sırbistan’ın başkenti Belgrad’da, Aziz Luka Kilisesi’nde yapılan ayinin ardından, kilisenin yakınındaki Topcider Mezarlığı’na defnedildi. Avrupa Birliği (AB), aday ülke Sırbistan’da “savaş suçlularının yüceltilmesini” kınadı.
1992-1995 Bosna Savaşı sırasında işlediği soykırım, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar nedeniyle müebbet hapis cezası alan Mladiç, öldüğünde 84 yaşındaydı.
Mladiç’in adı, Temmuz 1995’te komutası altındaki Sırp güçlerin, Birleşmiş Milletler (BM) güvenli bölgesini bastığı ve yaklaşık 8 bin Müslüman erkek ve çocuğu öldürdüğü Srebrenitsa Katliamı’nın bir numaralı ismi olarak tarihe geçmiş durumda.
Bu nedenle Sırbistan Adalet Bakanı Nenad Vujiç’in, Mladiç’in “devlet töreniyle” defnedileceği duyurusu Brüksel’de büyük öfkeye yol açmıştı. AB Komisyonu’nun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos, Sırbistan’da Mladiç’in “yüceltilmesini” protesto olarak ülkeye yapacağı ziyareti iptal etti.
Cumhurbaşkanı Vuçiç törene katılmadı
Yoğun programı nedeniyle cenazeye katılamadığını bildiren Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç, eski generalin “yüceltildiği” suçlamalarını reddetti.
Cenaze töreninin Mladiç’in ailesi tarafından düzenlendiğini öne süren Vuçiç, devletin sadece etkinliğin güvenliğini sağladığını ifade etti. Aziz Luka Kilisesi, normalde devlet töreni ile gerçekleştirilen cenazelerinin yapıldığı Belgrad’ın merkezindeki Aziz Sava Katedrali’nden bariz bir şekilde daha küçük.
Törenin yapıldığı Pazartesi günü sabahın erken saatlerinden itibaren tabutun sergilendiği kilisenin önünde uzun kuyruklar oluştu. Yüzlerce kişi Mladiç’e son saygısını sunmak için sıraya girdi.
Kilisenin içine giren birçok kişi ise, madalyalar ve Mladiç’in tipik subay şapkasıyla süslenmiş tabutunu öptü. Ortodoks rahiplerin dualar okuduğu törende, asker ve gazilerden oluşan bir grup saygı nöbeti ile tabutun etrafında yer aldı. Cenaze törenine Sırp hükümetinin birçok bakanının yanı sıra Rusya’nın Sırbistan Büyükelçisi ve Bosna-Hersek’in iki entitesinden biri olan Sırp Cumhuriyeti’nin eski Cumhurbaşkanı Milorad Dodik de katıldı.
Tabutu askerler taşıdı
Cenaze töreninin ardından tabut askerler tarafından dışarı taşındı. Burada da caddeleri dolduran binlerce kişi Mladiç’in geçişini izlerken, alanda Mladiç’in fotoğrafının olduğu Sırbistan bayrakları görüldü.
Ağır ağır hareket eden kortej, Mladiç’in kızının yanına defnedileceği Topcider Mezarlığı’na doğru ilerledi. Savaş suçlusu Mladiç’in kızı Ana Mladiç, 1994 yılında Bosna Savaşı esnasında, 23 yaşında intihar etmişti. Ana Mladiç’in babasının suçlarından duyduğu utanç nedeniyle intihar ettiği söylentileri ailesi tarafından reddediliyor. Ratko Mladiç 2011’de, yargılanmak üzere Lahey’e gönderildiğinde son isteği kızının mezarını ziyaret etmek olmuştu.
Sırp milliyetçileri onu kahraman görüyor
Mladiç’in 57 yaşındaki oğlu Darko Mladiç mezarlıkta yaptığı konuşmada, “Teşekkürler kardeşler, babamın kahraman mı yoksa suçlu mu olduğuna karar vermek için gelmiş olmanızdan dolayı” dedi. Birçok savaş gazisi ve genç erkeklerden oluşan kalabalık bu sözlere, “Kahraman! Kahraman!” sloganlarıyla yanıt verdi.
Mladiç, mahkumiyetine rağmen Sırp milliyetçileri tarafından özellikle Sırp Cumhuriyeti’de bir “kahraman” olarak görülmeye devam ediliyor. Bosna-Hersek’in Banja Luka kentinden cenaze törenine gelen emekli Radojka Visiç, “Ulusal bir kahramana” veda etmek için buraya geldiğini dile getirerek “Bizi savaş alanında yenemediler, bu yüzden onu hapse attılar ve orada işkence ettiler” iddiasında bulundu.
Savaş gazisi Nemanja Konstantinoviç ise, Mladiç’in sadece halkını savunduğunu öne sürerek “Maalesef suçlandı, oysa hiçbir suçu yoktu” ifadesini kullandı.
AB: Savaş suçlarından zarar görenlerle dayanışma içindeyiz
Brüksel’deki AB Dış İlişkiler Servisi (EEAS) sözcülüğünden yapılan açıklamada, “soykırımın inkârının en temel Avrupa değerlerine aykırı olduğu” bildirildi.
Bunun “AB’de veya AB’ye aday ülkelerde yeri yok” ifadesini kullanan sözcülük, AB’nin “Eski Yugoslavya ülkelerinde savaş suçlarından zarar gören tüm kurbanlar, hayatta kalanlar ve aileleriyle dayanışma içinde olduğunu” vurguladı. Açıklamada ayrıca, Brüksel’in Batı Balkan ülkelerini “uzlaşma ve istikrar çabalarında desteklediği” belirtildi.
Lakabı “Bosna Kasabı”
Srebrenitsa Anneleri Derneği ise, Mladiç’in cenaze törenini “utanç” olarak nitelendirdi ve uluslararası kurumları harekete geçmeye çağırdı. X hesabından açıklama yapan dernek, “Savaş suçlusu, mahkûm Mladiç’in cenazesi son 70 yılda Avrupa’daki en büyük faşist gösteriye dönüşme tehlikesi taşıyor” denildi.
“Bosna Kasabı” olarak da anılan Ratko Mladiç, Srebrenitsa Katliamı’nın ardından 16 yıl kaçak yaşadıktan sonra 2011’de Sırbistan’da yakalanmıştı. 2017 yılında Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından müebbet hapis cezasına çarptırılan Mladiç’in bu cezası 2021’de onanmıştı.
Savaş suçlusu Mladiç’in cenazesinde “kahraman” sloganları yazısı ilk önce Nokta Kıbrıs üzerinde ortaya çıktı.
