Donald Trump, Şi Cinping ve Vladimir Putin 19 Kasım’da Çin’de ilk kez üçlü zirvede bir araya gelecek. Ukrayna ve İran savaşlarının gölgesinde gerçekleşecek görüşme “yeni Yalta Konferansı” benzetmelerine yol açtı.
ABD, Rusya ve Çin’in devlet başkanları ilk kez üçlü zirvede bir araya gelecek.
Moskova, 19 Kasım’da Çin’in Shenzhen kentinde Donald Trump, Vladimir Putin ve Şi Cinping’in katılımıyla toplantı düzenleneceğini teyit etti.
Daha önce Beyaz Saray da söz konusu toplantıyı doğrulamıştı.
ABD’den yapılan açıklamada, görüşmede nükleer silahların azaltılması ve İran savaşının ele alınacağı belirtildi. Ukrayna savaşının gündeme gelip gelmeyeceği ise belirsizliğini koruyor.
Uzmanlar, Rusya’nın Ukrayna konusunda kendi şartlarında bir anlaşmayı tartışmaya açmak isteyeceğini ancak Trump’ın önceliğinin İran ve nükleer silahlar olacağını belirtiyor.
Dünyanın nükleer freni yok
Rusya ile ABD arasındaki nükleer silah anlaşması Şubat ayında sona erdi. Böylece yarım yüzyılı aşkın bir süredir ilk kez dünyanın en büyük iki nükleer cephaneliğine yönelik sınırlamalar ortadan kalkmış oldu.
Trump, Washington ve Moskova arasındaki eski anlaşmanın süresini uzatmak yerine Çin’i de kapsayacak yeni bir anlaşma yapılmasını istiyor.
Haber ajansı AP’ye konuşan Amerikalı bir yetkili, Shenzhen’deki toplantıda konunun gündemde olacağını ancak buradan herhangi bir anlaşma çıkmasının beklenmediğini ifade etti, “verimli sonuçlar doğurabilecek bir diyaloğun başlangıcı olabilir” diye konuştu.
ABD ve Rusya’nın her birinin nükleer cephaneliğinde 5 binden fazla silah bulunurken Çin’de bu sayının 600’ün üzerinde olduğu tahmin ediliyor.
Trump’ın Çin ve Rusya tutumu
Trump, göreve gelir gelmez gümrük vergileri ile Çin’i hedef almıştı ancak sonrasında Şi ile ilişkilerini geliştirmeye odaklandı ve ticaret savaşından geri adım attı.
ABD Başkanı aynı şekilde Putin ile de ikili ilişkilerini geliştirdi, ülkesinin Ukrayna’ya olan askeri desteğini sorgularken Rusya’ya yakınlaştı.
Şi ve Putin 40 kez buluştu
Diğer taraftan Putin ve Şi oldukça yakın bir ilişkiye sahip. İki lider Şi’nin 2013’te devlet başkanı olmasından bu yana 40’tan fazla kez bir araya geldi.
Trump ve Putin ise bugüne kadar yedi kez yüz yüze görüştü. İkilinin son yüz yüze teması Ağustos 2025’te ABD toprağı Alaska’da oldu. Şi ve Trump ise Çin liderinin Eylül ayında Washington’a gerçekleştirdiği ziyaret dahil sekiz kez yüz yüze geldi.
Yalta Konferansı benzetmesi
Bu arada üçlü zirve, 1945 yılında ABD, İngiltere ve Sovyetler Birliği liderlerinin bir araya geldiği Yalta Konferansı ile kıyaslanıyor.
Söz konusu konferansta Almanya ve Berlin’in dört işgal bölgesine ayrılması kararlaştırılmıştı. Savaş sonrası dünyanın nasıl şekilleneceği de burada ele alınmıştı. Bu bakımdan Yalta zamanla, büyük güçlerin küçük ülkeler aleyhine kendi aralarında uzlaşmasının simgesi hâline geldi.
Shenzhen’de masada olmayan Ukrayna ve Tayvan gibi daha küçük ülkeler, büyük güçlerin kendilerini dışarıda bırakarak kendi aralarında gizli bir anlaşma yapmasından endişe ediyor.
Yeni Yalta Konferansı mı? Şi, Putin ve Trump’tan ilk 3’lü zirve… yazısı ilk önce Nokta Kıbrıs üzerinde ortaya çıktı.
