Ertuğ: Kıbrıs’ta iki egemen devlet gerçeği artık kabul edilmeli

Emekli Büyükelçi ve eski müzakereci Osman Ertuğ, federasyon arayışlarının yarım asrı aşkın süredir sonuç vermediğini vurguladı.

Kıbrıs’ta iki bağımsız ve egemen devletin varlığının inkâr edilemez bir gerçek olduğunu belirten Osman Ertuğ, “Birinin tanınması, diğerinin tanınmaması bu gerçeği değiştirmez. Uluslararası toplumun görevi, bu gerçeği kabul etmek ve iki devletin iyi komşular olarak barış içinde yan yana yaşamasının önünü açmaktır” dedi.

Federasyon modelinin ne ulaşılabilir ne de sürdürülebilir olduğunu savunan Ertuğ, aynı yöntemlerle farklı sonuç beklenemeyeceğini söyledi. Ertuğ, yeni bir müzakere sürecinin sonuç odaklı olabilmesi için Kıbrıs Türk halkının egemen eşitliği ile eşit uluslararası statüsünün BM Güvenlik Konseyi tarafından teyit edilmesi gerektiğini vurguladı.

“Federasyon arayışları artık tüketildi”

Emekli Büyükelçi ve eski müzakereci Osman Ertuğ, İstanbul’da 16-17 Kasım tarihlerinde düzenlenen “Kıbrıs’ın Geleceği: İki Devletli Çözüm İhtiyacı” konulu toplantıda yaptığı sunumda, Kıbrıs sorununun geçmişini, müzakere süreçlerini ve geleceğe yönelik çözüm arayışlarını değerlendirdi.

Ekonomik Kalkınma Vakfı, Marmara Üniversitesi Avrupa Araştırmaları Enstitüsü ve Beşparmak Grubu’nun katkılarıyla düzenlenen toplantıda konuşan Ertuğ, Kıbrıs’ta yarım asrı aşkın süredir sürdürülen federasyon temelli müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlandığını belirtti.

Federasyon modelinin Kıbrıs’ın mevcut siyasi ve toplumsal gerçekleriyle bağdaşmadığını savunan Ertuğ, aynı yöntemlerin tekrarlanarak farklı sonuçlar beklenmesini eleştirdi.

Ertuğ, federasyonun yalnızca ulaşılması güç bir hedef olmadığını, gerçekleşmesi durumunda bile özellikle ikili veya iki toplumlu ortaklıklarda yaşayabilir ve sürdürülebilir bir yapı oluşturamayacağını ifade etti.

“İki bağımsız ve egemen devlet var”

Kıbrıs’ta bugün iki ayrı bağımsız ve egemen devlet bulunduğunu vurgulayan Ertuğ, Ada’nın güneyinde Kıbrıs Cumhuriyeti adı altında hareket eden Rum devletinin, kuzeyinde ise Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin var olduğunu söyledi.

Bu durumun tanınma meselesinden bağımsız olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirten Ertuğ, şöyle konuştu:

“Birinin tanınması, diğerinin tanınmaması bu gerçeği değiştirmez.”

Uluslararası toplumun görevinin mevcut gerçekliği kabul etmek olduğunu ifade eden Ertuğ, iki bağımsız devletin Ada’da iyi komşuluk ilişkileri içerisinde, barış içinde yan yana yaşayabilmesinin sağlanması gerektiğini kaydetti.

Rum tarafının uluslararası alanda tanınan hükümet konumunda bulunmasının, Avrupa Birliği üyeliğinin ve sahip olduğu ekonomik ve siyasi avantajların eşit koşullarda bir ortaklık kurulmasının önünde engel oluşturduğunu savunan Ertuğ, uluslararası toplumun Rum tarafına mevcut ayrıcalıklarından vazgeçmesi için herhangi bir teşvik sunmadığını belirtti.

“Enosis zihniyeti hâlâ yaşıyor”

Konuşmasında Kıbrıs sorununun tarihsel geçmişine de geniş yer ayıran Ertuğ, 1963-1974 döneminde Kıbrıs Türklerinin yaşadıklarını hatırlattı.

1963 yılında Kıbrıs Türklerinin devlet mekanizmasından zorla dışlandığını ve şiddete maruz kaldığını belirten Ertuğ, 15 Temmuz 1974’te Yunan askeri cuntası ile Ada’daki iş birlikçileri tarafından gerçekleştirilen darbenin amacının Kıbrıs’ı Yunanistan’a bağlamak olduğunu söyledi.

Enosis düşüncesinin yalnızca geçmişte kalmış bir hedef olarak değerlendirilmemesi gerektiğini savunan Ertuğ, bu anlayışın Rum toplumunun siyasi kültüründe ve kolektif düşüncesinde varlığını sürdürdüğünü ileri sürdü.

Ertuğ, Enosis hedefinin adının veya koşullara göre kullanılan yöntemlerin değişmiş olabileceğini ancak Kıbrıs’ı Helen adası olarak gören ve Kıbrıs Türklerine en fazla azınlık statüsü tanıyan zihniyetin değişmediğini savundu.

Bu yaklaşımın Kıbrıs Türklerinin siyasi eşitliğinin, egemen eşitliğinin ve eşit uluslararası statüsünün reddedilmesine yol açtığını ifade etti.

“Geçmişi unutun diyenler 1974’ü hatırlatıyor”

Rum tarafının ve uluslararası toplumdaki destekçilerinin Kıbrıs Türklerine geçmişi geride bırakma çağrısı yaptıklarını belirten Ertuğ, bu yaklaşımda çifte standart bulunduğunu söyledi.

Kıbrıs Türklerinin müzakere süreçlerinde Birleşmiş Milletler tarafından ortaya konulan başlıca plan ve girişimleri kabul ederek geçmişi geride bırakmaya hazır olduklarını gösterdiklerini ifade eden Ertuğ, buna karşılık Rum tarafının 1963-1974 dönemini göz ardı ederek yalnızca 1974 olaylarını gündeme getirdiğini savundu.

Ertuğ, Kıbrıs sorununun geçmişinin seçici biçimde değerlendirilmesinin sağlıklı bir gelecek kurulmasını engellediğini belirtti.

“Annan Planı’na evet dedik, karşılığında izolasyon gördük”

Kıbrıs müzakere tarihindeki önemli dönüm noktalarını da değerlendiren Ertuğ, 24 Nisan 2004’te yapılan Annan Planı referandumlarına dikkat çekti.

Planın Kıbrıs Türkleri tarafından yüzde 65 oranında kabul edildiğini, Rumlar tarafından ise yüzde 76 oranında reddedildiğini hatırlatan Ertuğ, Kıbrıs Türklerinin çözüm yönünde önemli bir irade ortaya koyduğunu söyledi.

Annan Planı’nın Kıbrıs Türkleri açısından ağır tavizler içerdiğini savunan Ertuğ, bu tavizlerin diplomatik baskılar ve verilen vaatler sonucunda kabul edildiğini ileri sürdü.

Ancak söz konusu vaatlerin hiçbirinin yerine getirilmediğini belirten Ertuğ, Kıbrıs Türklerinin bugün de hayatın her alanında insanlık dışı olarak nitelendirdiği izolasyonlarla karşı karşıya bulunduğunu ifade etti.

Buna karşılık Rum tarafının, çözüm planını reddetmesine rağmen tek taraflı olarak Avrupa Birliği üyeliğiyle ödüllendirildiğini savunan Ertuğ, bunun Rum tarafının uzlaşmaz tutumunu daha da güçlendirdiğini söyledi.

“Crans-Montana federasyon arayışlarının sonunu gösterdi”

Ertuğ, 2017 yılında İsviçre’nin Crans-Montana kentinde gerçekleştirilen müzakerelerin de Kıbrıs sorununun çözüm arayışları açısından önemli bir kırılma noktası olduğunu belirtti.

İki tarafın, üç garantör ülkenin ve Birleşmiş Milletlerin katılımıyla gerçekleştirilen 5+1 formatındaki görüşmelerin sonuçsuz kaldığını hatırlatan Ertuğ, Rum tarafının konferans sona ermeden masadan ayrıldığını ifade etti.

Ertuğ, bu gelişmenin ardından federasyon arayışlarının kesin biçimde sona erdiği yönünde yaygın bir değerlendirme ortaya çıktığını belirtti.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in daha sonraki raporunda taraflara mevcut pozisyonlarını yeniden değerlendirme ve yeni fikirlerle sürece dönme çağrısı yaptığını hatırlatan Ertuğ, Guterres’in bu kez farklı bir yaklaşım gerektiğini söylediğini aktardı.

“Yeni süreç için önce egemen eşitlik teyit edilmeli”

Kıbrıs Türk tarafının Crans-Montana sonrasında ortaya koyduğu yaklaşımın federasyon arayışlarını sürdürmek yerine yeni bir zeminde ilerlemek olduğunu belirten Ertuğ, egemen eşitlik ve eşit uluslararası statünün önemine dikkat çekti.

Ertuğ, yeni bir müzakere sürecinin sonuç odaklı olabilmesi için Kıbrıs Türklerinin egemen eşitliğinin ve eşit uluslararası statüsünün BM Güvenlik Konseyi tarafından teyit edilmesi gerektiğini söyledi.

Kıbrıs’ta iki devletli çözümün, mevcut gerçekleri esas alan bir uzlaşma zemini oluşturacağını savunan Ertuğ, yarım asrı aşkın süredir başarısızlıkla sonuçlanan federasyon modelinde ısrar edilmesinin zaman kaybına yol açacağını ifade etti.

Denktaş, Küçük ve Türkiye’ye teşekkür

Ertuğ, konuşmasının başlangıcında KKTC’nin kuruluş yıl dönümüne de değinerek Kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Raif Denktaş’ı, Kıbrıs Türk halkının özgürlük mücadelesinin öncülerinden Dr. Fazıl Küçük’ü, şehitleri, gazileri ve mücadeleye katkı koyanları saygı ve minnetle andı.

Türkiye’nin 1960 Antlaşmaları çerçevesindeki garantörlük rolüne vurgu yapan Ertuğ, Kıbrıs Türk halkının varoluş mücadelesindeki desteğinden dolayı Türkiye Cumhuriyeti’ne teşekkür etti.

Ertuğ: Kıbrıs’ta iki egemen devlet gerçeği artık kabul edilmeli yazısı ilk önce Nokta Kıbrıs üzerinde ortaya çıktı.

Cevap bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir