Kamuoyunda “çerçeve yasa” olarak adlandırılan 12 maddelik Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaştı. Yasa, iktidarın “Terörsüz Türkiye” olarak adlandırdığı sürecin ilk yasal adımını oluşturuyor.
Yasa, örgütün silah bırakması ve fiili varlığını sona erdirmesi sonrasında uygulanacak hukuki mekanizmayı düzenliyor. Soruşturma, kovuşturma ve infaz süreçlerine ilişkin hukuki çerçeve çiziliyor.
Ancak silah bırakan PKK mensuplarının Türkiye’ye nasıl döneceği ve toplumsal yaşama nasıl entegre edileceği konusunda çok sayıda soru işareti bulunuyor.
Dağda veya yurtdışında bulunan örgüt mensuplarının hangi prosedürle, hangi kurum tarafından ve hangi güvenlik kontrolünden geçirilerek Türkiye’ye döneceğine ilişkin ayrıntılı bir düzenleme bulunmuyor.
Bu durum, oluşturulacak idari kurulun inisiyatifine ve güvenlik kurumlarına bırakıldı.
Demokratik entegrasyon nasıl olacak?
DW Türkçe’ye konuşan DEM Parti kaynakları, örgüt mensuplarının “demokratik entegrasyonu ve toplumsal bütünleşmesi” konusuna dikkat çekiyor.
Ancak Türkiye’ye dönecek kişilerin sağlık, sosyal güvenlik, eğitim ve istihdam haklarının nasıl düzenleneceği yasada yer almıyor.
Kaynaklar, bu konuda yeni bir yasal düzenleme ihtiyacına vurgu yapıyor.
Türkiye’ye dönen PKK’lılar askerlik yapacak mı?
Geçmişte askerlik yapmamış PKK mensuplarının durumu da belirsiz.
Türkiye’ye dönen ve yasa kapsamında soruşturması veya kovuşturması ertelenen bir kişinin askerlik yükümlülüğünün devam edip etmeyeceği konusunda çerçeve yasada özel bir hüküm bulunmuyor.
Eğer mevcut Askerlik Kanunu uygulanırsa örgüt üyelerinin yaşı tutanların askere alınması gerekiyor.
Vatandaşlıktan çıkarılanlar ve yabancı uyruklular ne olacak?
Geçmişte Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığından çıkarılan PKK mensuplarının dönüşü de düzenlenmiş değil. Bu kişilerin vatandaşlık statülerinin nasıl ele alınacağı ve yasadan hangi koşullarda yararlanabilecekleri belirsiz.
PKK içerisinde Türkiye’nin yanı sıra İran, Irak ve Suriye kökenli kişiler de bulunuyor.
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmayanların Türkiye’ye dönmesi halinde yasanın nasıl uygulanacağı, Türkiye’de kalıp kalamayacakları ve yasadan yararlanmaları durumunda kaynak ülkelerine iade edilip edilmeyecekleri de yanıt bekleyen sorular arasında.
Öcalan için “umut hakkı” uygulanacak mı?
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin Abdullah Öcalan için gündeme getirdiği “umut hakkı” konusunda çerçeve yasada özel bir düzenleme bulunmuyor.
DEM Parti İmralı Heyeti de Öcalan’ın daha geniş iletişim ve çalışma koşullarına sahip olmasını, siyasetçi, gazeteci ve yazarların İmralı’ya ziyaretlerinin önünün açılmasını talep ediyordu. Ancak yasada Öcalan’ın infaz koşulları, ziyaretler veya
İmralı’daki çalışma düzenine ilişkin herhangi bir hüküm yer almıyor.
Çerçeve yasa, silah bırakma sonrasında ceza soruşturmaları ve infaz bakımından bir çerçeve oluştururken PKK mensuplarının dönüşü sonrasında ortaya çıkacak askerlik, vatandaşlık, sosyal haklar, yabancı uyrukluların statüsü ve İmralı’daki uygulamalara ilişkin birçok konuyu açık bırakıyor.
Düzenleme; PKK/KCK’yı kurma veya yönetme, örgüte üye olma, bilerek ve isteyerek yardım etme ve örgüt propagandası yapma suçları ile örgütün faaliyeti kapsamında işlenen suçları ve Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamındaki suçları kapsıyor.
Ancak örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçları ile 1 Haziran 2005’ten önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlar kapsam dışında tutuluyor.
Uygulama ne zaman başlayacak?
Yasanın uygulanabilmesi için PKK/KCK’nın fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolündeki tüm silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi gerekiyor. Bu tespitin MGK tarafından teyit edilmesi ve kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla mekanizma devreye girecek.
Bu aşamadan sonra yasa kapsamındaki soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesi mümkün olacak.
Üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda soruşturma ve kovuşturmalar 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda ise 10 yıl ertelenecek.
Kararı dosyanın bulunduğu soruşturma veya yargılama makamı verecek. Tutuklama ve adli kontrol kararları da kaldırılabilecek. Yasanın uygulanması için MGK kararının Resmi Gazete’de yayımlanmasından itibaren 6 ay içinde yazılı başvuru yapılması gerekiyor.
Cezaevindeki hükümlülerin durumu ne olacak?
Halen cezaevinde bulunan hükümlüler de düzenlemeden yararlanabilecek.
15 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum olanların cezalarının infazı 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanların infazı ise 10 yıl ertelenebilecek. Kararı infaz hâkimliği verecek.
Uygulamayı kim yönetecek?
Süreci yürütmek üzere Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında Takip, Koordinasyon ve Uygulama Kurulu oluşturulacak.
Kurulda Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Milli Savunma bakanları ile Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MİT Başkanı ve MGK Genel Sekreteri yer alacak.
TBMM de süreci izlemek üzere bir İzleme Komisyonu kuracak. PKK mensuplarının teslim ettiği silah, mühimmat, araç ve gereçler kayıt altına alınacak.
Çerçeve yasa: PKK’lıların dönüşündeki soru işaretleri… yazısı ilk önce Nokta Kıbrıs üzerinde ortaya çıktı.
