Ergün Olgun vurguladı: İki devlet, iki düşman toplum değildir

Beşparmak Grubu Koordinatörü Ergün Olgun, Kıbrıs sorununda yarım asrı aşan müzakere sürecinin başarısızlığına dikkat çekerek yeni bir yaklaşım çağrısında bulundu.

Eski Kıbrıs Türk Başmüzakerecisi Ergün Olgun, federasyon temelinde sürdürülen müzakerelerin sonuç vermediğini belirterek, Kıbrıs’ta kalıcı barışın iki tarafın egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsü temelinde kurulacak iş birliğiyle mümkün olabileceğini vurguladı. Olgun, “İki devlet, iki düşman toplum anlamına gelmez” mesajı verdi.

Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ın siyasi eşitliğin kabulüne yönelik girişimlerinin karşılık bulmadığını savunan Olgun, Birleşmiş Milletler’in federasyon modelinde ısrar etmesini eleştirdi. Olgun, uluslararası topluma Kıbrıs Türk halkına uygulanan kısıtlamaların kaldırılması ve iki taraf arasında siyasi eşitliğin sağlanması için adım atma çağrısında bulundu.

Beşparmak Grubu Koordinatörü ve eski Kıbrıs Türk Başmüzakerecisi Ergün Olgun, “The Future of Cyprus: The Need for a Two-State Solution” (Kıbrıs’ın Geleceği: İki Devletli Çözümün Gerekliliği) başlıklı uluslararası sempozyumda yaptığı sunumda, Kıbrıs sorununun geçmişini, başarısızlıkla sonuçlanan müzakere süreçlerini ve iki devletli çözümün Ada ile Doğu Akdeniz açısından taşıdığı potansiyeli değerlendirdi.

“Kıbrıs Adası’nın Gerçeklerinin Dayattığı Zorunluluklar” başlıklı sunumunda Olgun, Kıbrıs sorununun temelinde iki halk arasındaki siyasi eşitliğin kabul edilmemesinin bulunduğunu savundu.

Yarım asrı aşan müzakerelere rağmen federal çözüm modelinden sonuç alınamadığını belirten Olgun, mevcut gerçekler ışığında yeni bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğini ifade etti.

Olgun, çözüm arayışının iki halktan birinin diğerine üstünlüğünü sağlamaya değil, karşılıklı saygı, eşitlik ve iş birliğine dayanması gerektiğini vurguladı.

“Sorunun temelinde siyasi eşitliğin reddi var”

Kıbrıs sorununun başlangıcının yalnızca 1974 yılına dayandırılamayacağını belirten Olgun, sorunun tarihsel kökenlerinin çok daha eskiye uzandığını söyledi.

Rum toplumunda 1821 yılından itibaren gelişen ve Kıbrıs’ı Helen adası olarak gören anlayışın, Ada üzerinde hâkimiyet kurma hedefini beslediğini savunan Olgun, bu yaklaşımın eşitliğe dayalı ortaklık fikriyle bağdaşmadığını ifade etti.

1963 yılında iki toplumlu ortaklık Cumhuriyeti’nin Rum tarafınca ele geçirildiğini savunan Olgun, 2004 Annan Planı’nın Rum halkı tarafından reddedilmesini ve 2017 Crans-Montana görüşmelerinin başarısızlıkla sonuçlanmasını da aynı anlayışın yansımaları olarak değerlendirdi.

Olgun, Rum liderliğinin federal çözümü desteklediğini açıklamasına rağmen müzakere masasında Kıbrıs Türk halkının eşit siyasi haklarını ve statüsünü kabul etmekten kaçındığını ileri sürdü.

Erhürman’ın siyasi eşitlik girişimine dikkat çekti

Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ın müzakerelerin yeniden başlayabilmesi için Kıbrıs Türk halkının doğuştan gelen siyasi eşitliğinin kabul edilmesi gerektiği yönündeki yaklaşımına da değinen Olgun, bu girişimlerin Rum tarafından karşılık bulmadığını söyledi.

Olgun, özellikle dönüşümlü başkanlık ve ortak karar alma mekanizmalarının iki toplumlu federal bir ortaklığın vazgeçilmez unsurları olduğunu belirtti.

Dönüşümlü başkanlığın reddedilmesini siyasi eşitliğin kabul edilmemesinin göstergesi olarak değerlendiren Olgun, bu tutumun ortaklık anlayışından çok üstünlük arayışını yansıttığını savundu.

9 Kasım 2026 tarihinde BM Genel Sekreteri’nin Kişisel Temsilcisi María Ángela Holguín’in himayesinde gerçekleştirilen liderler görüşmesine de değinen Olgun, görüşmede müzakerelerin yöntemi konusunda ilerleme sağlanamadığını kaydetti.

Erhürman’ın dönüşümlü başkanlığın kabulünü siyasi eşitliğin somut göstergesi olarak önerdiğini, ancak bunun da sonuç vermediğini belirten Olgun, güven artırıcı önlemler alanındaki sınırlı gelişmelerin kapsamlı müzakereler için gerekli zemini oluşturmaktan uzak olduğunu ifade etti.

BM’ye sert eleştiri

Birleşmiş Milletler’in Kıbrıs sorunundaki yaklaşımını da eleştiren Olgun, 60 yılı aşkın süredir sürdürülen barışı koruma ve çözüm çabalarının eşitliğe dayalı bir anlaşma sağlayamadığını belirtti.

BM’nin Ada’daki siyasi gerçeklere rağmen federal çözümde ısrar etmesinin çözümün önündeki engellerden biri hâline geldiğini savunan Olgun, 4 Mart 1964 tarihli ve 186 sayılı BM Güvenlik Konseyi kararını da eleştirdi.

Bu kararla Rum yönetiminin bütün Kıbrıs’ın meşru hükümeti olarak kabul edilmesinin siyasi eşitsizliği derinleştirdiğini ileri süren Olgun, uluslararası toplumun yaklaşımını değiştirmesi gerektiğini söyledi.

BM Genel Sekreteri’nin Kişisel Temsilcisi Holguín’in ön koşulsuz müzakere çağrısını da değerlendiren Olgun, Kıbrıs Türk halkının siyasi eşitliğinin müzakere edilmesi gereken bir konu değil, uluslararası antlaşmalar ve anayasal düzenlemelerle güvence altına alınmış bir hak olduğunu vurguladı.

Olgun, siyasi eşitliğin yeniden pazarlık konusu yapılmasının geçmişteki başarısız müzakere süreçlerinin tekrarlanmasına yol açacağını söyledi .

“İki devlet, iki düşman toplum demek değildir”

Sunumunun önemli bir bölümünü iki devletli çözüm modeline ayıran Olgun, bu modelin Ada’daki iki toplum arasında düşmanlığı kalıcı hâle getireceği yönündeki eleştirilere karşı çıktı.

Siyasi ayrılığın her zaman toplumsal düşmanlık anlamına gelmediğini belirten Olgun, Yugoslavya ve Çekoslovakya örneklerine işaret ederek, tarafların karşılıklı anlaşmayla ayrılmasının bazı durumlarda çatışmaların aşılmasına katkı sağlayabileceğini ifade etti.

Olgun, iki devletin varlığının Ada genelinde iş birliğini engellemeyeceğini, aksine siyasi statü sorununu ortadan kaldırarak yeni fırsatlar yaratabileceğini ifade etti..

Enerji, su, çevre, ulaşım, afet yönetimi, bulaşıcı hastalıklarla mücadele ve kültürel mirasın korunması gibi alanlarda iki devlet arasında yapılandırılmış iş birliği mekanizmaları kurulabileceğini belirten Olgun, insanların sınır geçişlerini sürdürmesinin de mümkün olduğunu kaydetti.

Olgun, esas hedefin iki halk arasına yeni duvarlar örmek değil, eşitlik temelinde iş birliğinin önündeki siyasi engelleri kaldırmak olması gerektiğini vurguladı.

Barış ile siyasi birleşmenin aynı anlama gelmediğine dikkat çeken Olgun, iki halkın aynı anayasa altında yaşamasının zorunlu olmadığını, önemli olanın güvenlik, özgürlük, refah ve karşılıklı saygı içinde yaşamalarını sağlayacak bir düzen kurulması olduğunu ifade etti.

“İlk adım kısıtlamaların kaldırılması olmalı”

Kıbrıs’ta yeni bir çözüm sürecinin başlayabilmesi için öncelikle taraflar arasındaki siyasi eşitsizliğin giderilmesi gerektiğini belirten Olgun, uluslararası topluma iki somut adım önerdi.

Bunlardan ilkinin Kıbrıs Türk halkına uygulanan ve kaldırılması yönünde geçmişte sözler verilen kısıtlamaların sona erdirilmesi olduğunu ifade eden Olgun, ikinci adımın ise Kıbrıs Türk tarafına bütün uluslararası platformlarda görüşlerini eşit koşullarda ortaya koyma imkânı sağlanması olduğunu söyledi.

Olgun, bu adımların Ada’daki iki devlet arasında iş birliğinin geliştirilmesine ve adil, gerçekçi, sürdürülebilir bir anlaşmanın zeminini oluşturmasına katkı sağlayabileceğini belirtti.

İki devletli çözümün bölgesel kazanımları

Olgun, iki egemen devlet arasında kapsamlı iş birliğine dayalı bir anlaşmanın yalnızca Kıbrıs Türk ve Rum halklarına değil, Türkiye, Yunanistan, Avrupa Birliği ve Doğu Akdeniz bölgesine de önemli kazanımlar sağlayabileceğini ifade etti.

Böyle bir anlaşmayla mülkiyet, sınırlar ve yerinden edilmiş kişilerle ilgili sorunların çözümü için yeni bir çerçeve oluşturulabileceğini belirten Olgun, Türkiye ile Güney Kıbrıs arasında ekonomik ilişkilerin başlamasının ticaret, turizm, enerji ve denizcilik alanlarında fırsatlar yaratabileceğini kaydetti.

Kıbrıs Türk halkı açısından ise eşit statünün kabul edilmesi, uluslararası meşruiyetin sağlanması, izolasyonların sona ermesi ve dünya ile doğrudan bağlantı kurulmasının önemli kazanımlar olacağını söyledi.

Olgun, iki devletli çözümün Doğu Akdeniz’deki enerji rekabetini iş birliğine dönüştürebileceğini, Türkiye ile Yunanistan arasındaki gerilimleri azaltabileceğini ve bölgesel yatırımlar için daha öngörülebilir bir ortam oluşturabileceğini ifade etti.

“Doğu Akdeniz’de istikrar için yeni yaklaşım şart”

Doğu Akdeniz ve Orta Doğu’da giderek artan güvenlik risklerine dikkat çeken Olgun, Kıbrıs sorununun artık yalnızca Ada’daki iki halkı ilgilendiren bir mesele olmadığını vurguladı.

Enerji kaynakları, deniz yetki alanları, güvenlik ittifakları ve enerji nakil güzergâhları nedeniyle bölgesel rekabetin derinleştiğini belirten Olgun, Kıbrıs’ta sürdürülebilir bir anlaşmanın bölgesel istikrar açısından da büyük önem taşıdığını söyledi.

Türkiye’nin son yıllarda egemen eşitlik ve eşit uluslararası statü temelinde iş birliğini öne çıkaran yaklaşımına işaret eden Olgun, uluslararası toplumun da bu yeni anlayışa destek vermesi gerektiğini ifade etti.

Rum tarafının Avrupa Birliği üyeliğini ve Ada’nın stratejik konumunu kullanarak bölgesel ittifaklar oluşturduğunu savunan Olgun, bunun Doğu Akdeniz’deki rekabeti ve kutuplaşmayı artırdığını ileri sürdü.

“İki devletli çözüm, çözümden vazgeçmek değildir”

Konuşmasının sonunda Kıbrıs’ta çözümün amacının bir toplumun diğerine tabi kılınması değil, sürdürülebilir barışın ve eşitliğe dayalı iş birliğinin sağlanması olması gerektiğini vurgulayan Olgun, yarım asrı aşan müzakere deneyiminin federal ortaklık modelinin Kıbrıs için uygulanabilir ve sürdürülebilir olmadığını gösterdiğini savundu.

Mevcut çözümsüzlüğün yalnızca Ada’da değil, Doğu Akdeniz genelinde de tehlikeli kutuplaşmalara yol açtığını belirten Olgun, iki devletli çözüm seçeneğinin gerçekçi bir alternatif olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Olgun, iki devletli çözümün çözüm arayışından vazgeçmek olarak değil, Ada’da ve bölgede güvenlik, istikrar ve iş birliğini sağlayabilecek daha adil, gerçekçi ve kalıcı bir çözüm yöntemi olarak görülmesi gerektiğini vurgulayarak konuşmasını tamamladı.

Ergün Olgun vurguladı: İki devlet, iki düşman toplum değildir yazısı ilk önce Nokta Kıbrıs üzerinde ortaya çıktı.

Cevap bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir