Çok uzun zaman önce, çok uzak bir galakside evrene gizemli bir enerji parlaması yayıldı. Gök bilimciler, Dünya’ya ulaşmadan önce 10 milyar yıldan fazla seyahat eden bir radyo dalgası patlaması olan bu parlamayı tespit etti. Bunun şimdiye kadar kaydedilen en uzak hızlı radyo patlaması (FRB) olduğu düşünülüyor.
Hızlı radyo patlamaları, Güneş’in aylar veya yıllar içinde yaydığı enerjiyi milisaniyeler içinde yayabilen yoğun radyo dalgası patlamaları olarak biliniyor. İlk kez 2007 yılında keşfedilen bu gizemli sinyaller, o zamandan beri bilim insanlarını şaşırtırken bazı araştırmacılar bunların uzaylı kökenli olabileceğini öne sürüyor.
Evren tarihinin yüzde 80’inde seyahat etti
Science dergisinde yayımlanan yeni bir çalışmada araştırmacılar, evren sadece yaklaşık 3 milyar yaşındayken ortaya çıkan bir patlama tespit etti.
Bu durum, patlamanın evren tarihinin yaklaşık yüzde 80’i boyunca seyahat ettiği anlamına geliyor. FRB 20240304B olarak adlandırılan patlamanın, şimdiye kadar tespit edilen en uzak patlama olduğu ve önceki mesafe rekorunu ikiye katladığı ifade ediliyor.
Bilim insanları patlamayı Güney Afrika’daki MeerKAT radyo teleskobunu kullanarak tespit etti ve ardından Amerikan Havacılık ve Uzay Ajansının (NASA) James Webb Uzay Teleskobu’nu kullanarak ev sahibi galaksiyi belirledi. Makalenin baş araştırmacılarından Sydney Üniversitesi’nden Dr. Themiya Nanayakkara, patlama meydana geldiğinde Dünya’nın ve Güneş’in henüz var olmadığını söyledi.
James Webb’den elde edilen veriler, patlamanın etrafında çok fazla metal bulunmayan, çok yüksek hızda yıldız oluşturan genç ve küçük bir galaksiden kaynaklandığını gösterdi.
Hızlı radyo patlamalarının kaynağının ne olduğuna dair, çok güçlü bir manyetik alana sahip nötron yıldızları olan magnetarlardan kaynaklandıkları da dahil olmak üzere çeşitli teoriler bulunuyor.
Nanayakkara, bu radyo patlamasına neden olan mekanizma her ne ise, bunun düşük miktarda metal içeren genç galaksilerde üretilebileceği gerçeğini açıklaması gerektiğini kaydetti.
10 binden fazla patlama tespit edildi
2007 yılından bu yana 10 binden fazla hızlı radyo patlaması tespit edildi. Nanayakkara, patlamaların bazılarının sürekli tekrarladığını, bazılarının bir süre tekrarlayıp sonra durduğunu, bazılarının ise sadece bir kez gerçekleşip bir daha hiç görülmediğini belirtti.
Yeni keşfedilen uzak patlamanın tek seferlik bir parlama mı olduğu yoksa tekrarlayan sinyaller mi vereceği henüz netlik kazanmadı.
Hızlı radyo patlamalarıyla ilgili en ilginç yanın, şu anda yaptıkları bazı bilimsel çalışmaları yürütmek için bu patlamalara neyin sebep olduğunu bilmelerine gerek duymamaları olduğunu söyleyen Nanayakkara, bu özel patlamanın evrenin yaşının yüzde 80’i boyunca seyahat ettiğini sözlerine ekledi.
Nanayakkara, uzak patlamaların daha fazla tespit edilmesinin, bilim insanlarının uzak evrendeki görünmeyen maddeyi haritalamasını sağlayacağını aktardı.
Erken evrende çok yaygın olabilir
Hızlı radyo patlamalarını ilk keşfeden astrofizikçilerden biri olan Swinburne Üniversitesi’nden Prof. Dr. Matthew Bailes, yeni makaleyi bu patlamaların evreni incelemek için ne kadar güçlü olduğunun bir doğrulaması olarak nitelendirdi.
Bailes, bunları evrende kaç tane atom olduğunu saymanın temel bir yolu olarak tanımladı. Hızlı radyo patlamaları, içinden geçtikleri parçacıklardan etkileniyor ve bilim insanlarının optik teleskoplarla görülemeyen maddeyi saymasını sağlıyor.
Araştırmada yer almayan Swinburne Üniversitesi’nden astrofizikçi Dr. Sara Webb, bu patlamaların Dünya’ya ulaşmak için ne kadar maddeden geçmeleri gerektiğine dair bir görüş hattı sayımı olarak kullanılabileceğini söyledi. Webb, keşfin hızlı radyo patlamalarının erken evrende çok yaygın olabileceğini gösterdiğini belirtti.
Gök bilimciler çok uzak bir galaksiden gelen gizemli enerji patlaması tespit etti yazısı ilk önce Nokta Kıbrıs üzerinde ortaya çıktı.
