Nobel Barış Ödülü’nün sahibi, Güney Afrikalı hukukçu Navi Pillay oldu. Pillay, geçen yıl İsrail’i soykırımla suçlayan bir BM raporuyla dikkat çekmişti. Ödül gerekçesinde dünyada artan hukuk ihlallerine vurgu yapıldı.
Dünyanın en prestijli ödülü olarak görülen Nobel Barış Ödülü, bu yıl Güney Afrikalı hukukçu ve insan hakları savunucusu Navi Pillay’a verildi.
Norveç Nobel Komitesi tarafından yapılan açıklamada, 85 yaşındaki Pillay’ın kariyeri boyunca insan hakları, adalet ve uluslararası hukukun güçlendirilmesi için önemli çalışmalar yürüttüğü belirtilerek savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve soykırım davalarının yargı önüne taşınmasında oynadığı kritik role dikkat çekildi.
Norveç’in başkenti Oslo’da açıklama yapan Komite Başkanı Jorgen Watne Frydnes, “Bu yılın ödül sahibi, savaş suçlarının, insanlığa karşı suçların ve soykırımın yargılanmasının sağlanmasında hayati bir rol oynadı” ifadelerini kullandı.
Pillay, Ruanda Soykırımı Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin başkanlığını yürütmüş, Uluslararası Ceza Mahkemesi yargıçlığının yanı sıra 2008-2014 yılları arasında BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri olarak görev yapmıştı.
Gazze raporunda İsrail’e “soykırım” suçlamasıyla gündeme gelmişti
Birleşmiş Milletler’in (BM) İşgal Altındaki Filistin Toprakları Bağımsız Soruşturma Komisyonu’nun eski başkanı olan Pillay, geçen yıl komisyon tarafından hazırlanan ve yayımlanan bir raporun çalışmalarını yönetmişti. Raporda, İsrail’in Gazze’de soykırım suçu işlediği sonucuna varılmış, ayrıca aralarında Başbakan Benyamin Netanyahu’nun da bulunduğu üst düzey İsrailli yetkililerin bu fiilleri teşvik ettiği ileri sürülmüştü.
İsrail hükümeti ise suçlamaları reddederek raporda yer alan iddiaları “skandal” diye nitelendirmişti.
Ödül gerekçesinde hukuk ihlallerine vurgu
Norveç Nobel Komitesi’nin ödül gerekçesinde, günümüzde artan uluslararası hukuk ihlallerine yönelik eleştiri dikkat çekti. Komite Başkanı Frydnes, uluslararası hukuk sistemi ve uluslararası kurumların muazzam bir baskı ve saldırılarla karşı karşıya olduğunu belirterek “dünyada hukuk ve adalete saygıdan uzaklaşan ve hukukî çerçevelerin önüne geçen güç politikaları” gözlemlediklerini kaydetti.
“Barışın ön koşulu uluslararası hukukun üstünlüğü”
Nobel Komitesi, dünyada savaş ve çatışmaların arttığı bir dönemde uluslararası hukuk kurumları ve yargıçların siyasi baskılarla karşı karşıya kaldığına işaret ederek, anlaşmazlıkların şiddete başvurulmadan çözülebilmesinin uluslararası hukuk düzenine bağlı olduğunu belirtti.
Açıklamada, “Savaş suçlularının hesap verdiği ve mağdurların adalet bulabildiği bir uluslararası hukuk sistemi, barışçıl bir dünyanın ön koşuludur” denildi.
Apartheid karşıtı mücadeleden uluslararası yargıya
Hint Tamil kökenli olan Pillay, Güney Afrika’nın doğu kıyısındaki Durban kentinde büyüdü ve 1960’lı yıllarda kendi hukuk bürosunu kurdu.
Nobel Komitesi, Pillay’ın kariyerinin ilk yıllarında apartheid rejimine karşı mücadele eden aktivistleri savunduğunu, daha sonra ise “uluslararası hukuk düzeninin geliştirilmesinde ön saflarda yer aldığını” vurguladı.
Harvard’da eğitim gördü, yüksek mahkemeye atandı
Pillay, ABD’deki Harvard Üniversitesi’nde eğitim gördü ve 1988 yılında hukuk alanında doktora derecesi aldı. 1995 yılında ise Güney Afrika Yüksek Mahkemesi üyeliğine atandı.
Trump esprisiyle Venezuela’ya gönderme
Pillay, ödülün açıklanmasının ardından yaptığı açıklamada ABD Başkanı Donald Trump’a gönderme yaptığı espriyle dikkat çekti.
Eski BM özel raportörü ve Uluslararası Af Örgütü Genel Sekreteri Agnes Callamard, X hesabından Pillay’in haberi öğrendiğindeki ilk tepkisini paylaştı. Videoda Pillay’in kendisini alkışlayan çevresindeki kişilere “Biraz daha alkışlarsanız bu ödülü Trump’la paylaşabilirim” diyerek kahkahayla güldüğü görülüyor.
Geçen yıl Machado ödülünü Trump’a vermişti
Geçen yıl, Venezuela muhalefet lideri María Corina Machado, Güney Amerika ülkesinde demokratik geçişi sağlama mücadelesi nedeniyle Nobel Barış Ödülü’ne layık görülmüş, “artan karanlık ortamda demokrasinin meşalesini canlı tutan bir kadın” olarak nitelendirilmişti.
Machado, ABD’nin dönemin Devlet Başkanı Nicolás Maduro’yu devirmesinin ardından Nobel ödülünü ABD Başkanı Donald Trump’a vermişti. Ancak Nobel Komitesi kurallarına göre ödül başka bir kişiye devredilemeyeceği için bu, sembolik bir adım olarak kalmıştı.
Nobel adaylarını kimler gösterebiliyor?
Nobel Ödülleri için aday gösterme yetkisi, devlet başkanları ve ulusal düzeyde görev yapan siyasetçiler, üniversite profesörleri, dış politika enstitülerinin yöneticileri, daha önce Nobel Ödülü kazanmış kişiler ve Norveç Nobel Komitesi üyeleri gibi sınırlı bir grup kişi ve kuruluşa tanınıyor.
Bu yıl dört Nobel ödülü açıklandı
Bu yılki Nobel ödüllerinden dördü hafta içinde açıklanmıştı. Tıp alanındaki Nobel Ödülü, beynin çalışma mekanizmasının anlaşılmasına yardımcı olan ve ışığı kullanan bir teknolojinin geliştirilmesine katkı sağlayan üç bilim insanına verildi.
Fizik Nobel‘i, nadir görülen bir nötrino grubunun gizemini aydınlatmaya yönelik çalışmaları nedeniyle bir bilim insanına, Kimya Nobeli ise moleküllerdeki gizemli ayna görüntülerini çözümleyen iki bilim insanına verildi.
Son olarak dün de Nobel Edebiyat Ödülü açıklandı, Kanadalı şair ve yazar Anne Carson ödüle layık görüldü.
Nobel Barış Ödülü’ne Navi Pillay layık görüldü… yazısı ilk önce Nokta Kıbrıs üzerinde ortaya çıktı.
